Informatie Professional
5 (2001) nr. 4 (april) blz. 15

Geen overload maar inflatie

terug

COLUMN
vorige | volgende | nieuwste


Eric Sieverts

Begin dit jaar slaakte ik verzuchtingen over informatie overload, daartoe aangezet door resultaten van Amerikaans onderzoek (Informatie Professional, nr. 1). De voor een column uitgetrokken kilobytes lieten toen geen ruimte voor enige kritische reflectie. Toch was daar wel reden toe. Is het alleen maar een uiting van informatie overload, die 1,5 exabyte - anderhalf miljard gigabyte - die we volgens onderzoekers Lyman en Varian in 1999 hebben geproduceerd? En de 3 exabyte die het volgens hun extrapolatie in 2000 moeten zijn geweest? Nee natuurlijk niet. Bits en bytes zijn een heel verkeerde maat om informatie mee te meten.

Twintig jaar geleden, mijn eerste ervaringen met online zoeken nog heel vers, haalde ik met mijn 300 baud modem informatie over wetenschappelijke artikelen op. Gemiddeld 2 kB per artikel. In een minuut waren die gegevens binnen. Inderdaad alleen maar titels, abstracts en trefwoorden, maar toch al de essentiële informatie om te weten waarover die artikelen gingen. Tien jaar geleden waren heel wat artikelen full-text beschikbaar. Met 2400 baud kwam die 30 kB platte tekst, kale ASCII voor acht A4-tjes wetenschap, in net acceptable tijd - twee minuten - binnen. Tabellen zagen er nog niet mooi uit en grafische illustratie van het geschrevene ontbrak. Word-bestanden of PDF-files maken dat heel wat mooier. Maar die acht pagina's worden dan al gauw 100 tot 400 kB. En als een scanner is gebruikt om papieren artikelen te digitaliseren, kom je voor datzelfde artikel in compressed TIFF, met voldoende resolutie om ook een grafiek te kunnen aflezen, al snel tot 1 MB.

Is dat het einde? Voor wetenschappelijke informatie op dit moment misschien nog wel. Maar met de komst van multimedia, kunnen we tekst ook laten voorlezen, zoals bij het radiojournaal via internet. Over diezelfde acht A4-tjes doet een spreker een minuut of twintig, ofwel 3 MB streaming audio. Echt interressant wordt het natuurlijk pas als je ook kunt zien hoe een wetenschapper - hakkelend en wel - zijn tekst voorleest, overheadprojector, imposante boekenkast of borrelende reageerbuis op de achtergrond. Met streaming video via internet komt die twintig minuten bij voldoende bandbreedte in twintig minuten binnen.

Nog lang niet schermvullend, maar toch al 200 MB - voor datzelfde artikel, voor diezelfde informatie. Dat is nog eens inflatie. In twintig jaar van 2 kB naar 200 MB. Zo zou een broodje van fl. 2,- toen, nu 2 ton moeten kosten.

Toch vormen plaatjes, geluid en video veel van de "informatie" waarmee Lyman en Varian tot hun 1,5 exabyte kwamen. Geen informatie dus, maar bits en bytes waarin de echte informatie in steeds verdunder vorm verstopt zit. Dus eigenlijk vooral begripsinflatie. Dezelfde soort begripsinflatie waarmee sommigen informatie voor kennis aanzien. Maar dat is weer een ander onderwerp.

Ik zie wel een andere parallel. Met veel fanfare is onlangs aangekondigd dat het menselijk genoom bijna geheel ontrafeld is. Ons DNA blijkt 3 miljard base-paren te bevatten - ja van de zuren en de basen uit de scheikunde-les. Voor elke base biedt de natuur keuze uit maar vier soorten en elke soort vormt een vast paar met maar één andere. Met 3 GB is de hele mens dus vastgelegd. Past makkelijk op de harde schijf van een enkele PC. Is dít dan wel informatie? Nee, ook alleen nog maar gegevens, want intussen heeft men ook geschat dat in die 3 miljard base-paren maar 30.000 genen verborgen liggen. Nauwelijks meer dan van een rondworm of de zandraket. Toch zijn die genen de echte dragers van onze genetische informatie.

Als met die paar gigabyte en dat kleine beetje informatie over onze genen al een heel mens gecodeerd kan worden, wat voor interessants zouden we met 1,5 exabyte dan wel niet kunnen doen. Daar zien we onze informatie-inflatie pas. Die exabytes worden nu gebruikt voor vakantiekiekjes, voor al die informatie die vroeger nooit verder kwam dan de verwaaiende kreten van een verjaarspartijtje, dan het aantekenschrift dat ongezien in het oud-papier verdween, dan het foldertje op de deurmat, dan het fotoalbum dat na twee generaties bij het vuilnis ging. Dat komt nu voor iedereen toegankelijk op internet. Dat wordt door Lyman en Varian allemaal als informatie meegeteld. Dat zorgt voor de bijna homeopathische verdunning van de voor ons echt waardevolle informatie. Dat is de echte informatie-inflatie.




© Informatie Professional (Otto Cramwinckel Uitgever, Amsterdam) en Eric Sieverts

Voor een abonnement op Informatie Professional:
bel: 020 - 627 6609

Zie ook IP Online