Informatie Professional
2 (1998) nr. 3 (maart) blz. 11

Openen en sluiten

terug

COLUMN
vorige | volgende | nieuwste

Eric Sieverts

De agenda van het december-nummer van ons blad vermeldde dat op 23 januari in Utrecht een symposium werd georganiseerd ter gelegenheid van de opening van de Elektronische Bibliotheek Utrecht. Bij het intikken van dit bericht was de typist van IP kennelijk nog met zijn gedachten bij een eerder artikel over de opening van zo'n bibliotheek in Groningen, want in werkelijkheid werd er in Utrecht iets gesloten!

Die opmerking vraagt natuurlijk om enige toelichting, want het sluiten van een elektronische bibliotheek is bijna net zo onmogelijk als het openen ervan. Dit zijn termen die aan fysieke bibliotheken zijn ontleend en niet meer van toepassing zijn op hun virtuele elektronische varianten. Ook wat Alex Klugkist vorig jaar in Groningen opende en waarvan hij in IP verslag deed, was eigenlijk geen elektronische bibliotheek. Het waren alleen een paar lokalen waarin wat oude en nieuwe PC's bij elkaar waren gezet. En dat maakt nog geen elektronische bibliotheek. Ja stil maar, ik weet natuurlijk best dat deze wat al te letterlijke opvatting mijn Groningse collega's vreselijk onrecht aandoet, want natuurlijk hebben ze daar ook wel degelijk een echte elektronische bibliotheek. Alleen kun je die niet echt zien en kon hij dus ook niet echt geopend worden.

Wat kan je dan wel met een elektronische bibliotheek, of het nu in Groningen of in Utrecht is? Die kan je vooral gebruiken. Want zo'n bibliotheek blijkt er op een gegeven moment gewoon te zijn. Niet in één klap, maar meestal heel geleidelijk aan, met steeds meer bronnen, steeds meer functies, steeds meer mogelijkheden en steeds vriendelijker interfaces. En dan niet alleen in een paar speciaal ingerichte lokalen. De elektronische bibliotheek is er pas echt als hij overal in de organisatie aanwezig is, liefst op ieders werkplek. En dat is natuurlijk wat er ook in Utrecht aan de hand was. Alleen komt zo'n bibliotheek er niet vanzelf.

Daarom werd op 23 januari in Utrecht wel degelijk iets afgesloten, namelijk een uitgebreid project onder de naam Elektronische Bibliotheek Utrecht.

Een project waaronder ongeveer 40 deelprojecten vielen (ik ben in de loop der tijd de precieze tel wat kwijt geraakt), die er op gericht waren ontwikkelingen op gang te zetten, kwesties uit te zoeken, prototypes te ontwikkelen, onderzoeken uit te voeren. En al die brokstukjes moesten bijdragen aan de verdere uitbouw van de elektronische bibliotheek zelf. Maar projecten zijn pas projecten als ze een eindige looptijd hebben (en dus worden afgesloten). Daarna zal nog moeten worden afgewacht welke daarvan voldoende levensvatbaar zijn om in de gewone routinematige praktijk te worden ingepast.

Gelukkig werden op 23 januari geen presentaties van alle 40 projecten gegeven. Integendeel. De langste bijdrage had zelfs niet rechtstreeks met het project te maken. Thijs Chanowski (achtereenvolgens bekend van Fabeltjeskrant - Freebase Text Retrieval - BSO - Origin Medialab - hoogleraarschap interface-kunde) mocht ruim een uur lang begeesterd uiteenzetten dat de huidige informatierevolutie heel andere denkwijzen van ons vraagt, ook al heeft op dit moment nog niemand een idee welke. Of het (mede door hem ontwikkelde) interface op het nieuwe bibliotheeksysteem van de Openbare Bibliotheek Eindhoven de richting wijst voor al onze informatie-zoekproblemen, vraag ik me nog wel een beetje af, maar dat het er heel schitterend en indrukwekkend uitziet zal niemand ontkennen.

Toch krijg ik op zwaarmoedige momenten wel eens het gevoel dat al die schitterende futuristische ideeën en systemen de aandacht wat afleiden van allerlei laag-bij-de-grondse praktische problemen. Is in uw bibliotheeksysteem het voor automatiseerders zo ontzettend saaie centennium-probleem bijvoorbeeld al opgelost? In het Utrechtse GEAC-systeem hadden we het 15 jaar geleden in elk geval al kunnen zien aankomen, toen een gebruiker met geboortejaar 1898 niet als lener bleek te kunnen worden ingeschreven. Als er iets snel moet worden afgesloten, is het dus wel het tijdperk van dergelijke oude bibliotheeksystemen.



© Informatie Professional (Otto Cramwinckel Uitgever, Amsterdam) en Eric Sieverts

Voor een abonnement op Informatie Professional:
bel: 020 - 627 6609

Zie ook IP Online